Перс арабы же Азиль — сатып алуу же сатуу

Происхождение: Иран. Бийиктиги: 143-155 см. Салмагы: 450-520 кг. Түстөрү: Сары, кызгылт, кара, кочкул. Мамлекеттик: Спорт, сейил. Перс арабы же азиль (Persian arab horse, Asil horse) — Ирандын (ал кезде — Персия) аймагында болжол менен 2500 жыл мурун жашаган аттардын байыркы породасы. Перс арабы иордан арабынан 1500 жылга улуу деп эсептелет. Бул болжолду Ирандын батышында табылган аттын сөөгүнүн калдыктары тастыктап турат, алар арабдын сырткы көрүнүшүнүн доисторикалык мезгилден бери дээрлик өзгөрбөгөнүн көрсөтөт. Хузестанда, бүгүнкү күндө перс арабдарын багуу боюнча негизги борборлордун бири болуп эсептелет, 5000 жылдан ашык убакыт мурунку аттардын сүрөттөрү табылган. Ирандыктар ар дайым араб аттарын биринчи болуп үйрөтүшкөнүн билдиришкен, ал эми перс арабы дүйнөдөгү эң байыркы таза араб линияларынын бири болуп саналат. Перс, Ирандын тургундары, өткөндө араб аттарын Негев чөлүнөн импорттошуп, өздөрүнүн тукумдук сапаттарын жакшыртуу максатында. Происхождениесине жараша, алынган тукум ар кандай аталып калган: Hoor — эгер эки ата-эне араб аттары болсо, Beradi — эгер болгону эне араб болсо, жана Hedijn — эгер болгону ата араб болсо. Азыркы учурда ирандыктар өз араб аттарын «асиль» деп аташат, бул «таза кандуу, чыныгы» дегенди билдирет. Тарых: Персияда болжол менен 2000 жыл мурун перс араб аттары пайда болгон, алар араб аттары менен жалпы тукумга ээ. Бул жаныбарлар жергиликтүү уруулар тарабынан үйрөтүлгөн. Сауд Аравиясында араб аттарын багып жаткан бедуиндерге окшоп, перс заводчулары перс араб аттарынын көптөгөн түрлөрүн жана подтиптерин чыгарган. Алардын ар бири өзүнүн сырткы көрүнүшүнүн жана максатынын өзгөчөлүктөрүнө ээ болчу. Ошол эле породанын аттары бири-биринен сырткы көрүнүшү боюнча айырмаланат, анткени жорго ар дайым энесинин породасына таандык, дене түзүлүшүнө карабастан. Көптөгөн кылымдар бою Ирандын Хузестан провинциясы, өлкөнүн түштүгүндө жайгашкан, «асиль» перс породасынын эң таза өкүлдөрүн багуу боюнча даңкка ээ болду. Хузестандык аттар абдан баалуу болуп эсептелингендиктен, алар эч качан сатылбайт, башка провинцияларга сый-урмат жана достук белгиси катары өткөрүлүп берилет. Бул аттарды багуу менен алектенген эң белгилүү үй-бүлөлөрдүн бири Бахтиари үй-бүлөсү болгон. XX кылымда алар өз аттарын иран өкмөтүнө өткөрүп беришкен, ал эми өкмөт бул уникалдуу породаны өнүктүрүү жана сактоо иштерин уланткан. 1950-жылдары Ирандагы перс арабдарынын популяциясы африкалык ат чумасынын кесепетинен олуттуу сыноого дуушар болгон, бул породаны өлкөдө дээрлик жок кылган.