Карпатская козо — сатып алуу же сатуу

Туу өлкөсү: Румыния. Карпат кози – бул чыгыш Европадагы Карпат тоолорунан келип чыккан тукум. Бул тукум тууралуу биринчи маалыматтар XIX кылымда пайда болгон. Ал учурда тоолуу аймактарда кеңири таралган, жергиликтүү тургундар аны жөнөкөй жана өндүрүмдүү деп баалаган. Бирок заманбап айыл чарбасынын өнүгүшү жана жаңы козу тукумдарынын пайда болушу менен карпат кози жок болуу коркунучуна дуушар болду. Анын саны кескин кыскарды жана ал сейрек тукумга айланды. 2005-жылы Польшада карпат козуларынын кичинекей табыны табылган. Бул илимпоздор жана тукум чыгаргандар үчүн бул уникалдуу тукумду сактоого кызыккан чыныгы ачылыш болду. Азыркы учурда карпат кози негизинен Румынияда кездешет, анын саны болжол менен 1,25 млн. башты түзөт. Сипаттамасы: Карпат кози – бул орто өлчөмдөгү тукум, ал өзүнүн рельефтүү дене түзүлүшү менен айырмаланат. Эресектер козулары 50-60 кг. жандуу массаны жыйноо менен 68-72 см. бийиктикте, ал эми козулар 38-52 кг. салмакта 58-63 см. бийиктикте. Тулку узундугу – 67-75 см., денеси компакттуу, терең көкүрөк менен. Мүйүздөр, көбүнчө саблевиддүү, 20 см. узундукка жетип, артка бурулат, бирок кээде мүйүзсүз жаныбарлар да кездешет. Ушул узундуктагы кулак, бир аз илинген, алдыга карай бурулуп, башка жандуу көрүнүш берет. Жүн капталы эки катмарлуу: 6,85–20 см. узундуктагы катаал үстүнкү жүн 70–76 мкм. диаметри менен 85% массаны түзүп, жаан-чачын жана шамалдан коргоону камсыз кылат, ал эми жумшак пух жүн 2,7–3,11 см. узундукта жана 18–24 мкм. диаметри менен суукта жылуулукту сактайт. Түсү көздү кубандырат – сиви, кызгылт, кара, тактуу, сейрек ак. Башы кургак, түз профили менен, моюну узун жана булчуңдуу, жондугу орто деңгээлде чыгып турат, аркасы түз, бели бекем. Аяктары күчтүү, тоолуу жолдорго идеалдуу ылайыкташкан бекем мүйүздөрү бар, жамбаштары орто деңгээлде өнүккөн. Сүтү алмадан формасында, так белгиленген сүт бездери менен, кол менен сүт тартууга ыңгайлуу. Коза, тоо козу катары, континенттик климатта -20°C дан +30°C га чейин температурада, жогорку нымдуулукта жана азык базасынын жетишсиздигинде жашап калат. Өндүрүмдүүлүк: Сүт, тыгыз текстурасы жана бай даамы үчүн бааланып, карпат козусунун негизги артыкчылыгы, анткени ал салттуу брынза даярдоого идеалдуу. Тогуз айлык лактацияда орточо сүт берүү 240–280 литрге жетет, майлуулугу 4,5–5% жана белоктун мазмуну 3,2–3,4%. Элиталык жаныбарлар 450–800 литрге чейин сүт берет, бул аборигендик тукум үчүн таң калыштуу. Лактациянын чокусунда күндүзкү сүт берүү 1,5–2 литрге жетет. Эт багыты экинчи орунда: жаңы төрөлгөн козу 2,9-3,1 кг, эки айда 8–14 кг, бир жылда 30–40 кг жогорулайт, эркектери ургаачылардан 5–10% ашып кетет. Сойуу чыгымы - 45–48%, эттин жумшактыгы жана майдын аздыгы менен айырмаланат. Жаш жаныбарларда массаны жогорулатуу күнүнө 100–150 г.